Deel 20: Geslacht Van Groesbeeck - Bewerkingsoverzicht

77.174.8.46: /* I. Johan van Groesbeeck I (1240-) */

2023-08-22T11:25:21Z

I. Johan van Groesbeeck I (1240-)

← Oudere versie		Versie van 22 aug 2023 13:25
Regel 19:		Regel 19:
	Vanaf begin 1500 hebben de hertogen van Gelre het woud volledig in bezit, zij hebben het eigendom van het gebied, maar ook het recht van het benoemen van de waldgraaf en de leenforsters. Zij laten hun hoogheidsrechten voortaan door een benoemde waldgraaf uitoefenen, beperken echter de bevoegdheden van de waldgraaf, die in woudzaken samen met de forsters het waldgericht vormt, tot de civiele rechtspraak en in criminele zaken tot het vonnissen van misdrijven. Het vonnissen van zware misdaden behoort tot de directe competentie van de landsheer <small><sup>31</small></sup>. Het strategisch gelegen bos dat eeuwenlang afwisselend in bezit was van de Heren van Gelre en Kleef viel in 1543 definitief uiteen, toen het hertogdom Gelre zijn zelfstandigheid verloor. Het deel rond Nijmegen/Groesbeek werd Bourgondisch rijksbezit en werd voortaan aangeduid als Neder(rijks)wald. Het Reichswald of Ober(reichs)wald was achtereenvolgens bezit van de hertog van Kleef, de keurvorsten van Brandenburg, de koning van Pruisen en daarna van Pruisen en Noordrijn-Westfalen. De naam Reichswald is tot op de dag van vandaag blijven bestaan. Anders ging het aan de Nederlandse kant. De benaming Nederrijkswald is verloren gegaan, omdat het bos in de 19e eeuw werd opgesplitst en in delen verkocht.		Vanaf begin 1500 hebben de hertogen van Gelre het woud volledig in bezit, zij hebben het eigendom van het gebied, maar ook het recht van het benoemen van de waldgraaf en de leenforsters. Zij laten hun hoogheidsrechten voortaan door een benoemde waldgraaf uitoefenen, beperken echter de bevoegdheden van de waldgraaf, die in woudzaken samen met de forsters het waldgericht vormt, tot de civiele rechtspraak en in criminele zaken tot het vonnissen van misdrijven. Het vonnissen van zware misdaden behoort tot de directe competentie van de landsheer <small><sup>31</small></sup>. Het strategisch gelegen bos dat eeuwenlang afwisselend in bezit was van de Heren van Gelre en Kleef viel in 1543 definitief uiteen, toen het hertogdom Gelre zijn zelfstandigheid verloor. Het deel rond Nijmegen/Groesbeek werd Bourgondisch rijksbezit en werd voortaan aangeduid als Neder(rijks)wald. Het Reichswald of Ober(reichs)wald was achtereenvolgens bezit van de hertog van Kleef, de keurvorsten van Brandenburg, de koning van Pruisen en daarna van Pruisen en Noordrijn-Westfalen. De naam Reichswald is tot op de dag van vandaag blijven bestaan. Anders ging het aan de Nederlandse kant. De benaming Nederrijkswald is verloren gegaan, omdat het bos in de 19e eeuw werd opgesplitst en in delen verkocht.

	==I. Johan van Groesbeeck I (~~1240~~-)==		==I. Johan van Groesbeeck I (±1240-)==

	Johan heer van Groesbeeck staat in verscheidene brieven tusschen de jaren 1258 tot 1268 vermeld. De allereerste (wald)graaf Johan I Heer van Groesbeek (1265-????) heeft in 1288 nog aan de slag bij Woeringen deelgenomen		Johan heer van Groesbeeck staat in verscheidene brieven tusschen de jaren 1258 tot 1268 vermeld. De allereerste (wald)graaf Johan I Heer van Groesbeek (1265-????) heeft in 1288 nog aan de slag bij Woeringen deelgenomen

Admin: 1 versie geïmporteerd

2022-02-11T13:55:34Z

1 versie geïmporteerd

← Oudere versie	Versie van 11 feb 2022 15:55
(geen verschil)

NL>R.w.goossens@gmail.com: /* Inleiding */

2022-02-09T19:03:23Z

Inleiding

← Oudere versie		Versie van 9 feb 2022 21:03
Regel 2:		Regel 2:

	==Inleiding==		==Inleiding==
	De belening van de ridders van Groesbeek met het waldgraafschap in het Reichswald gaat terug tot de tijd voor de verwoesting van de Nijmeegse palts <small><sup>21</sup></small>, toen zij nog op een burcht bij Watermeerwijk (beter Watermeerbeek <small><sup>22</sup></small>) zaten.		De belening van de ridders van Groesbeek met het waldgraafschap in het Reichswald gaat terug tot de tijd voor de verwoesting van de Nijmeegse palts <small><sup>21</sup></small>, toen zij nog op een burcht bij Watermeerwijk (beter Watermeerbeek <small><sup>22</sup></small>) zaten. De hoeve Groesbeek werd in 1040 door keizer Hendrik III aan de toenmalige waldgraaf geschonken, waarop deze en zijn nakomelingen de naam Groesbeek, ongetwijfeld naar de hoeve, hebben aangenomen en de titel erfelijk hebben gemaakt.

	~~===Waldgraven===~~		In een oud boek “Oordeelkundige inleiding tot de historie van Gelderland: Volume 4 van W.A. van Spaenjan uit 1805" lees ik dat de keizer(s) het Ketelwald (Reichwald) door SYNDICI FORESTALES (waldgraven) lieten beheren, ook de heren Van Groesbeeck bezaten deze waardigheid. Op 26 mei 1040 schonk keizer Hendrik III aan den waldgraaf te Groesbeek eene hoeve met toebehooren UNUM MANSUM IN VILLA NOMINE GROESBEECK CUM OMNIBUS SUIS PERTINENTIIS <small><sup>(13, 14)</sup></small>.

	~~De hoeve~~ Groesbeek ~~werd~~ in ~~1040 door keizer Hendrik III~~ aan de ~~toenmalige waldgraaf geschonken, waarop deze en zijn nakomelingen de naam Groesbeek, ongetwijfeld naar~~ de ~~hoeve, hebben aangenomen en~~ de ~~titel erfelijk hebben gemaakt~~.		Volgens Friedrich Gorissen zijn de heren van Groesbeek van Watermeerwijk naar Groesbeek vertrokken om er hun kasteel te bouwen. Het kasteel lag in de dertiende eeuw in het lage gedeelte van Groesbeek aan de huidige Hoflaan. In het begin van de 21e eeuw werden bij opgravingen enkele houten voorgangers van de latere stenen burcht onderzocht.

	~~In een oud boek “Oordeelkundige inleiding tot de historie~~ van ~~Gelderland: Volume 4~~ van ~~W.A. van Spaenjan uit 1805 lees ik dat de keizer~~(s) ~~het Ketelwald~~ (~~Reichwald~~) ~~door SYNDICI FORESTALES (waldgraven) lieten beheren, ook~~ de heren Van ~~Groesbeeck bezaten deze waardigheid~~. ~~Op 26 mei 1040 schonk keizer Hendrik~~ III ~~aan den waldgraaf te Groesbeek eene hoeve met toebehooren UNUM MANSUM IN VILLA NOMINE GROESBEECK CUM OMNIBUS SUIS PERTINENTIIS <small><sup>~~(~~13, 14~~)~~</sup></small>~~.		Rond 1335 trouwt Johan II van Groesbeek met Beije van Heumen (1300-1350), erfdochter van Segen van Heumen (1266-). Zo komt de heerlijkheid met donjon in bezit van de heren Van Groesbeek, die zich ook Heer van Heumen gaan noemen. Johan III (II) bouwt de donjon van de ridders van Heumen uit tot een kasteel. En tegen het einde van de veertiende eeuw zouden de ridders van Groesbeeck naar Heumen vertrekken.

	===Ketelwald===		===Ketelwald===
	[[Ketelwald]] is de middeleeuwse benaming van het vroegere aaneengesloten oerbos tussen Nijmegen, Xanten en Goch. Het Ketelwald is waarschijnlijk altijd het bezit van de Duitse keizer geweest. De Duitse vorsten kwamen hier vaak jagen als zij op hun palts (versterkt buitenverblijf met kerk en enkele hoeven) in Nijmegen verbleven. Vooral [[Lodewijk I (de Vrome) \|Lodewijk de Vrome]] maakte gebruik van deze locatie. Maar het gebied bleef op de kleine stedelijke centra na vrijwel onbewoond.		[[Ketelwald]] is de middeleeuwse benaming van het vroegere aaneengesloten oerbos tussen Nijmegen, Xanten en Goch. Het Ketelwald is waarschijnlijk altijd het bezit van de Duitse keizer geweest. De Duitse vorsten kwamen hier vaak jagen als zij op hun palts (versterkt buitenverblijf met kerk en enkele hoeven) in Nijmegen verbleven. Vooral [[Lodewijk I (de Vrome) \|Lodewijk de Vrome]] maakte gebruik van deze locatie. Maar het gebied bleef op de kleine stedelijke centra na vrijwel onbewoond. In de Middeleeuwen mochten de burgers van Nijmegen in het woud hout sprokkelen en ook het groene hout dat zij met de een hand konden buigen en met de andere hand konden afhakken verzamelen. <br>

			===Hertogdom Gelre koopt het Ketelwald===
	~~Zegers familie heeft histories een band met Groesbeek en neemt vanaf 1200~~ de ~~familienaam 'Van Groesbeek' in gebruikt. Soms woont de familie hier. Vaker in andere kastelen. Zoals in Heumen.~~		Zowel de heren van Kleef als die van Gelre en de burggraven van Nijmegen claimden al sinds de middeleeuwen de jachtrechten op het Ketelwald. In die tijd was er nog geen dorp Groesbeek, maar er stond wel het kasteel van de heren van Groesbeek en wellicht wat boerderijen<small><sup>15</sup></small>. <br>
			Een vorsterampt van Ketelwald was al in 1326 Gelders leen <small><sup>28</small></sup> en in 1329/30 verwierf de graaf van Gelre twee forsterambten door koop <small><sup>29</small></sup>. Een vorsterampt op des Ryx walde was Kuiks leen en met het N. deel van het land Kuik in 1400 Gelders geworden <small><sup>30</small></sup>. Het laatste verwierf de hertog tegelijk met het waldgraafschap van de ridders van Groesbeek.
	~~Maar anders dan Nijmegen is het woud uiteindelijk niet overgegaan aan alleen de hertog~~ van Gelre~~, maar ook aan~~ de ~~hertog van Kleef (Cleve). De burgers~~ van Nijmegen ~~mochten in~~ het ~~woud hout sprokkelen en ook~~ het ~~groene hout dat zij met~~ de ~~een hand konden buigen~~ en ~~met de andere hand konden afhakken verzamelen~~. <br>		In 1349 had Gelre het hele woud gekocht en worden de ridders van Groesbeek van rijkswege met het waldgraafschap beleend <small><sup>23</sup></small>. Over de draagwijdte van de privileges <small><sup>24</sup></small> worden we door een in februari 1329 door de pastoor van Groesbeek en het stadsgericht van Kranenburg afgelegde getuigenverklaringen geïnformeerd<small><sup>25</small></sup>. Zij bevestigden dat de ridders van Groesbeek sedert mensenheugenis de titel van waldgraaf hadden en zij ook het recht van de ambtsinstallatie van de leenforsters bezaten met een aandeel in de door hen opgelegde breuken en de gerechtelijke bewaring in Groesbeek, de eikelmast en het houtgebruik. Daarentegen werd de jurisdictie van laag en hoog gericht in woudzaken slechts door de Groesbeekse getuigen bevestigd <small><sup>26</small></sup>. Dit ambt van waldgraaf heeft de hertog vermoedelijk in XIVB en waarschijnlijk door koop, resp. ruil, aan zich gebracht <small><sup>27</small></sup>. Volledige hoogheidsrechten in het Rijkswald bezat Gelre eerst, toen het ook de forsterambten bezat.
	~~Het strategisch gelegen bos dat eeuwenlang afwisselend~~ in ~~bezit was van~~ de ~~Heren~~ van Gelre en ~~Kleef viel in 1543 definitief uiteen, toen~~ het ~~hertogdom Gelre zijn zelfstandigheid verloor~~. ~~Het~~ deel ~~rond Nijmegen~~/~~Groesbeek werd Bourgondisch rijksbezit en werd voortaan aangeduid als Neder(rijks)wald~~. Het ~~Reichswald of Ober(reichs)wald was achtereenvolgens bezit van~~ de hertog van ~~Kleef,~~ de ~~keurvorsten~~ van Brandenburg, de koning van Pruisen en daarna van Pruisen en Noordrijn-Westfalen. De naam Reichswald is tot op de dag van vandaag blijven bestaan. Anders ging het aan de Nederlandse kant. De benaming Nederrijkswald is verloren gegaan, omdat het bos in de 19e eeuw werd opgesplitst en in delen verkocht.		Vanaf begin 1500 hebben de hertogen van Gelre het woud volledig in bezit, zij hebben het eigendom van het gebied, maar ook het recht van het benoemen van de waldgraaf en de leenforsters. Zij laten hun hoogheidsrechten voortaan door een benoemde waldgraaf uitoefenen, beperken echter de bevoegdheden van de waldgraaf, die in woudzaken samen met de forsters het waldgericht vormt, tot de civiele rechtspraak en in criminele zaken tot het vonnissen van misdrijven. Het vonnissen van zware misdaden behoort tot de directe competentie van de landsheer <small><sup>31</small></sup>. Het strategisch gelegen bos dat eeuwenlang afwisselend in bezit was van de Heren van Gelre en Kleef viel in 1543 definitief uiteen, toen het hertogdom Gelre zijn zelfstandigheid verloor. Het deel rond Nijmegen/Groesbeek werd Bourgondisch rijksbezit en werd voortaan aangeduid als Neder(rijks)wald. Het Reichswald of Ober(reichs)wald was achtereenvolgens bezit van de hertog van Kleef, de keurvorsten van Brandenburg, de koning van Pruisen en daarna van Pruisen en Noordrijn-Westfalen. De naam Reichswald is tot op de dag van vandaag blijven bestaan. Anders ging het aan de Nederlandse kant. De benaming Nederrijkswald is verloren gegaan, omdat het bos in de 19e eeuw werd opgesplitst en in delen verkocht.

	~~Nog in~~ 1349~~, toen~~ Gelre het ~~ganse~~ woud ~~door koop verworven had~~ en ~~ook~~ de ~~belening door de keizer bereikt had, wordt een ridder~~ van Groesbeek van rijkswege met het waldgraafschap beleend <small><sup>23</sup></small>. Over de draagwijdte ~~der~~ privileges <small><sup>24</sup></small> ~~lichten ons de~~ in ~~Febr.~~ 1329 ~~voor~~ de pastoor van Groesbeek en het stadsgericht van Kranenburg afgelegde getuigenverklaringen <small><sup>25</small></sup> ~~in; zij bevestigde,~~ dat de ridders van Groesbeek sedert mensenheugenis de titel van waldgraaf ~~toegestaan was, dat~~ zij het recht van de ambtsinstallatie van de leenforsters bezaten met een aandeel in de door hen opgelegde breuken en de ~~gerichtelijke~~ bewaring in Groesbeek, de eikelmast en het houtgebruik. Daarentegen werd de jurisdictie van laag en hoog gericht in woudzaken slechts door de Groesbeekse getuigen bevestigd <small><sup>26</small></sup>. Dit ambt van waldgraaf heeft de hertog vermoedelijk in XIVB en waarschijnlijk door koop, resp. ruil, aan zich gebracht <small><sup>27</small></sup>. Volledige hoogheidsrechten in het Rijkswald bezat Gelre eerst, toen het ook de forsterambten bezat. Een vorsterampt van Kelwalt was al in 1326 Gelders leen <small><sup>28</small></sup>. In 1329/30 verwierf de graaf twee forsterambten door koop <small><sup>29</small></sup>. Een vorsterampt op des Ryx walde was Kuiks leen en met het N. deel van het land Kuik in 1400 Gelders geworden <small><sup>30</small></sup>. Het laatste verwierf de hertog tegelijk met het waldgraafschap van de ridders van Groesbeek. Sedert begin 1500 ~~zijn~~ de hertogen van Gelre in het ~~volledige~~ bezit ~~der hoogheidsrechten~~, ~~doordat~~ zij~~, naast~~ het eigendom van ~~de bosgrond~~, ook ~~de ambten~~ van de waldgraaf en de leenforsters ~~aan zich gebracht hebben~~. Zij laten hun hoogheidsrechten voortaan door een benoemde waldgraaf uitoefenen, beperken echter de bevoegdheden van de waldgraaf, die in woudzaken samen met de forsters het waldgericht vormt, tot de civiele rechtspraak en in criminele zaken tot het vonnissen van misdrijven. Het vonnissen van zware misdaden behoort tot de directe competentie van de landsheer <small><sup>31</small></sup>.

	==I. Johan van Groesbeeck I (1240-)==		==I. Johan van Groesbeeck I (1240-)==
Regel 120:		Regel 118:
	# A.J. Nijhoff', Bijdragen W.A. van Spaen 4.		# A.J. Nijhoff', Bijdragen W.A. van Spaen 4.
	# Oordeelkundige inleiding tot de historie van Gelderland: Volume 4 van W.A. van Spaenjan uit 1805		# Oordeelkundige inleiding tot de historie van Gelderland: Volume 4 van W.A. van Spaenjan uit 1805
	# 15		# Hendriks, B. (z.d.). Kasteel Watermeerwijk. absolutefacts. Geraadpleegd op 9 februari 2022, van <small>https://www.absolutefacts.nl/kastelen/data/watermeerwijk.htm</small>
	# 16		# 16
	# 17		# 17

Admin: 1 versie geïmporteerd

2022-02-09T17:54:03Z

1 versie geïmporteerd

← Oudere versie	Versie van 9 feb 2022 19:54
(geen verschil)

NL>R.w.goossens@gmail.com: /* VII. Itgen van Groesbeeck (1456-1519) */

2022-02-09T16:45:06Z

VII. Itgen van Groesbeeck (1456-1519)

Wijzigingen bekijken

Admin: 1 versie geïmporteerd

2022-02-03T16:31:42Z

1 versie geïmporteerd

← Oudere versie	Versie van 3 feb 2022 18:31
(geen verschil)

NL>R.w.goossens@gmail.com: /* Inleiding */

2022-01-30T22:43:53Z

Inleiding

Nieuwe pagina

<DIV align="justify">

==Inleiding==

Reeds in 1040 schonk koning Hendrik III aan zijn waldgraaf van het Rijkswald een hof in het dorp Groesbeek met al zijn toebehooren, blijkbaar een aanzienlijke bezitting uitmakende. Zijn opvolgers, erfelijke waldgraven (althans waarschijnlijk in een gedeelte van het Rijkswald), namen den naam der heerlijkheid aan 12. De familie had haar macht en invloed te danken aan het erfelijke ambt van waldgraaf in het Rijkswald tussen Nijmegen en Kleef 10. Het waldgraafschap is te vergelijken met het ambt van opperhoutvester van een kroondomein. Het kroondomein van het Rijkswald was een rechtstreeks leen van de Duitse Keizers in de 11e en 12e eeuw. Tijdens hun verblijf op de Valkhofburcht te Nijmegen diende dit kroondomein voor de jacht. 

Tot het einde der 14de eeuw bleven zij leenmannen des Rijks, maar in 1403 ontving Johan van Groesbeek het dagelijksch gericht van het dorp en het kerspel van den hertog van Gelder in leen.

De familie Van Groesbeek is vanaf 1335 ruim drie eeuwen lang heer en meester in de heerlijkheid Heumen. Rond 1335 trouwt Johan II van Groesbeek met Beije van Heumen, erfdochter van Segen van Heumen (1266-). Zo komt de heerlijkheid met donjon aan de Maas in bezit van de heren Van Groesbeek, die zich ook Heer van Heumen gaan noemen. Johan II bouwt de donjon van de ridders van Heumen uit tot een kasteel. De burcht wordt mettertijd omgevormd tot een waterburcht met versterkte hoektorens en een gracht. Echter, in de zestiende eeuw gaat deze machtige vesting bijna aan oorlogsgeweld ten onder.

== Herkomst van de naam Van Groesbeeck==

==I. Jan van Groesbeeck I (1240-)==

==II. Jan van Groesbeeck II (1270-1326) (56 jaar)==

==III. Johan III van Groesbeeck (1293-1342)==

[[Johan III van Groesbeeck (1293-1342)|Johan (Jan) III van Groesbeeck]] (1293-1342) is in 1293 geboren. Rond 1335 trouwt Johan II van Groesbeek met [[Beije van Heumen (1300-1350)| Beije van Heumen]] (1300-1350), erfdochter van [[Segen van Heumen (1266-)|Segen van Heumen]] (1266-). Zo komt de heerlijkheid met donjon in bezit van de heren Van Groesbeek, die zich ook Heer van Heumen gaan noemen. Johan II bouwt de donjon van de ridders van Heumen uit tot een kasteel. Het paar krijgt de volgende kinderen:
# Jutta van Groesbeeck (1325-1385)
# Jan van Groesbeeck IV (1335-1403)
# [[Seger van Groesbeeck IV (1340-1405)| Seger van Groesbeeck IV]] (1340-1405)
Jan van Groesbeeck (49) is in 1342 overleden.

==IV. Seger II van Groesbeck (1340-1405)==

[[Seger II van Groesbeeck (1340-1405)|Seger van Groesbeeck]] is in 1340 geboren. Seger is ridder. Hij draagt kasteel en heerlijkheid Heumen op aan de hertog van Gelre en ontvangt het in 1402 als leengoed. Hij trouwt met [[Margaretha van Bylandt (±1340-) |Margaretha van Bylandt]] (±1340-) en krijgt de volgende kinderen:
# Sophia van Groesbeek (1362-1429)
# [[Jan van Groesbeeck V (1375-1431)|Jan van Groesbeeck V]] (1375-1431)
Seger van Groesbeeck (65) is in 1405 overleden.

==V. Johan IV van Groesbeeck (1402-1470)==

[[Johan IV van Groesbeeck (1402-1480)|Johan (Jan) IV van Groesbeeck]] is in 1402 geboren. Hij was ridder en heer van Heumen en Malden, waldgraaf over het Reichswald. Met hem beginnen de meningsverschillen tussen de Heren van Heumen en de prior van St. Walrick over de grenzen van de bezittingen en de betaling van tienden. De twee partijen hebben meer dan honderd jaar nodig om tot een oplossing te komen. In 1455 komt de eerste overeenkomst tot stand en in 1541 de definitieve slotovereenkomst. Johan trouwde [[Hadewich van Redinckhaven | Hadewich van Redinckhaven]]

Johan IV van Groesbeeck (68) is in 1470 overleden.

==VI. Seger IV van Groesbeeck (1436-1485)==
[[Seger IV van Groesbeeck (1436-1485)]] is in 1436 geboren en was een buitenechtelijke zoon van een ridder Johan van Groesbeeck, heer van Heumen, Malden en Beek. Hij trouwt met [[Elisabeth van Vlodorp | Elisabeth van Vlodorp]], dochter van [[Willem van Flodrop (1410-1493) | Willem van Flodrop]] (1410-1493) en [[Cėcile de Hamal van Elderen (1430-1492) | Cėcile de Hamal van Elderen]] (1430-1492) en krijgt een dochter:
# [[Itgen van Groesbeeck]] (1456-1519)

==VII. Itgen van Groesbeeck (1456-1519)==

[[Itgen van Groesbeeck (1456-1519)]] Echtgenote Itgen was een dochter van Seger van Groesbeeck, die net als Bruen een buitenechtelijke zoon was van een ridder, namelijk ridder Johan van Groesbeeck, heer van Heumen, Malden en Beek. Via haar grootvader Johan van Groesbeeck heeft Itgen mogelijk een overgrootmoeder uit de familie Van der Straten en zelfs een betovergrootmoeder uit de familie Van Kleef.

==Enkele aantekeningen over de adelijke familietak==
De Van Groesbeeks zijn katholiek en Spaansgezind. Ze verhuizen rond 1500 naar het huidige Belgisch Limburg. Kasteel Heumen en de belangen in de heerlijkheden worden dan door een rentmeester behartigd. Tijdens de strijd tussen Karel van Gelre en de stad Nijmegen raakt het kasteel rond 1527 beschadigd, maar wordt hersteld, uitgebreid en verder versterkt met gracht en hoektorens. 

'''Huwelijkse voorwaarden''' 
Bij de huwelijke van kinderen van adel werden zorgvuldig huwelijkse voorwaarden opgesteld. Zo ook bij op 1514 augustus 29 (op Sinte Johansdach baptist decollacionis): 
“''Johan van Groesbeeck, heer tot Hoemen, Malden en Beeck, en Johan van Goeyr tot Heel richten huwelijksvoorwaarden op tussen Johan van Groesbeeck vnd. en Bertha van Goeyr, dochter van Johan van Goeyr vnd.''” 11. 

'''Rechtspreken''' 
In 1527 krijgt Johan van Groesbeeck ook het recht op uitspreken van vonnissen uit. Hij kan zelfs mensen veroordelen tot de galg op de Galgenhei. Omdat het rechten van de heer zijn, noemt men die 'heerlijke rechten'. Het gebied waar die rechten gelden, heet 'Heerlijkheid'. Groesbeek is zo’n heerlijkheid. De laatste Heer van Groesbeek heet ook Johan. Hij krijgt geen zoon. Wel een dochter, die trouwt met edelman Johan van Merode. Na haar dood sterft de adellijke familienaam 'Van Groesbeek' uit. De heerlijke rechten gaan over op andere families. De nieuwe ‘Heren van Groesbeek’ wonen hier helemaal niet. Zij ontvangen wel de inkomsten uit de rechten. 

'''1568: Schild redt Johan''' 
Het wapen van Groesbeek siert het schild van ridder Zeger. Dat schild redt in 1568 zijn leven, als de Geuzen de Spanjaarden in een moerassig gebied drijven. De helft van het leger sneuvelt. Het schild van Ridder Zeger beschermt hem tegen een dodelijke pijl. Hij ontsnapt aan de dood 9. 

'''1574:Verblijf spaanse troepen op kasteel Heume''' 
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog verblijven de Spaanse troepen aan de vooravond van de slag op de Mookerhei op 14 april 1574 op het kasteel. In 1584 en 1585 vallen de Spanjaarden het kasteel meermalen aan. Een list met 150 Spaanse soldaten die zich onder een lading tarwe verstoppen om het kasteel in te nemen, mislukt. Onophoudelijke beschieting van het kasteel door de Spanjaarden treft wel doel. Het oostelijk deel van het kasteel wordt daarna afgebroken 5,6,7.

'''Armengeld''' 
Na 1750 komen er klachten over de rechtspraak in Groesbeek. In 1768 besluit de laatste eigenaar de Heerlijkheid Groesbeek aan de Staten van Gelderland te verkopen. Een deel van het geld is voor de armen bestemd. Tot de Franse Tijd zijn de Staten van Gelderland de 'Heer van Groesbeek'. 

'''1798: Einde heerlijkheid''' 
In 1798 komt er voor altijd een einde aan de heerlijkheid. Groesbeek wordt dan een gemeente. Dat blijft zo tot 2014. Dan wordt Groesbeek samengevoegd met Ubbergen en Millingen tot de gemeente 'Berg en Dal’.

===Bronnen en notities===
# Zie artikel artikel van Richard van den Loo: Bruen van den Loe en zijn gezin, met bijzondere aandacht voor de Kleefse kanun- nik Seger van den Loe. In: Loo-Kroniek nr. 48, 1999, p. 1-19.
# Voor Overelve is dit een lijvig handschrift in het Landesarchiv Nordrhein-Westfalen, Duisburg; Stift Xanten, Akten Nr. 32a, fol. CLXXV (nieuwe nummering 184). Een kopie en transcriptie van de pa- gina in dit handschrift met de erfopvolging op Overelve staan afgebeeld in het artikel van Joost van der Loo: Het goed Overelve, verwerving en vererving. In Loo-Kroniek Nr. 15, 1979, 19-23. Voor de hoeve Kleynvordt verwijs ik naar: Dieter Kastner (2004): Die Urkunden des Gräflich von Loëschen Archivs von Schloss Wissen. Regesten, Band I, 1245-1455. Brauweiler. Urkunde Nr. 474, 10 Okto- ber 1436. S. 175.
# In de middeleeuwen waren er verschillende vormen van bezit van onroerend goed. Naast het vrije eigendom, had men goederen waarover de bezitter nog een bepaalde belasting (tijns of cijns) ver- schuldigd was. Daaraan lag meestal een leenverhouding ten grondslag. Daarnaast had men zoge- heten lijfgewinsgoederen, waarbij ook sprake was van een belasting, die echter werd voldaan wan- neer na een overlijden een nieuwe rechthebbende aantrad. Die rechthebbende had dan de eerste, tweede of zelfs derde hand (een bepaald recht) op dat goed. Voor nadere informatie over deze begrippen verwijs ik naar: Joost van der Loo: Korte verklaring der begrippen Latenrecht en Lijfge- win. Loo-Kroniek nr. 6, oktober 1947, 14-17.
# Dieter Kastner (2005): Die Urkunden des Gräflich von Loëschen Archivs von
# Jan Vredenburg (eindred.), Kastelen in Gelderland, Uitgeverij Matrijs, Utrecht 2013, p. 266.
# Marijne Magnée-Nentjes, Harrie Joosten en Tini Martens, Het verdwenen kasteel Heumen en zijn bewoners, 1188-1880. Resten van een kleurrijk verleden, Erfgoedreeks nr. 2, Erfgoedplatform Gemeente Heumen 2016.
# Kasteel Heumen 1188–1585. (z.d.). MijnGelederland. https://mijngelderland.nl/inhoud/verhalen/kasteel-heumen-1188-1585
# H. Biemans, 'Criminele momenten in de geschiedenis van Groesbeek', in: A. Bosch en J. Schmiermann (red.), Van Gronspech tot Groesbeek. Fragmenten uit een lokaal verleden 1040-1940 (Nijmegen/Groesbeek 1991), p. 109-122
# J. Mooren e.a., Definitief Archeologisch Onderzoek, BAAC rapport 0.034 (mei 2006).
# J.S.L.A.W.B. Roes: De waldgraaf van het (neder)rijkswald, 1405-1543. In: Bijdragen en mededelingen Gelre, deel 87, 1996, Arnhem, p. 6-31.
# Huis de Cannenburg. (z.d.). GeldersArchief; Afschrift in inv. nr. 742. Toegangsnummer: 0407 Huis De Cannenburg https://www.geldersarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=37&mizig=210&miadt=37&miaet=1&micode=0407&minr=740283&miview=inv2;
# Gezin van Johan van Groesbeek. (z.d.). Genealogieonline. Geraadpleegd op 30 januari 2022, van https://www.genealogieonline.nl/kwartierstaat-gijs-en-frank-edelbroek/I16527.php

[[Category: Groesbeeck, van]]

[[Category: OpenWiki]]